Ilich Ramírez Sánchez: Szakal z Paryża Przerywa Milczenie po 30 Latach

Man in a black leather jacket standing on a dimly lit cobblestone street lined with parked cars and buildings at dusk.

Udostępnij Facebook X LinkedIn
Ilich Ramírez Sánchez, jeden z najbardziej poszukiwanych terrorystów XX wieku, przerywa swoje wieloletnie milczenie. Znany powszechnie jako "Carlos Szakal", przez dekady siał strach w Europie Zachodniej, stając się symbolem międzynarodowego terroryzmu lat 70. i 80. Odpowiedzialny za serię głośnych zamachów, porwań i aktów przemocy, Ramírez Sánchez zyskał niesławną reputację bezwzględnego rewolucjonisty działającego w imię sprawy palestyńskiej. Jednak po 30 latach odbywania kary dożywotniego więzienia we Francji, postanowił wreszcie przemówić. Jego historia to fascynująca, choć mroczna podróż od wenezuelskiego studenta o lewicowych poglądach do jednego z najbardziej poszukiwanych ludzi na świecie. Mimo upływu czasu, postać Carlosa nadal budzi kontrowersje i wywołuje pytania o naturę terroryzmu, radykalizacji oraz politycznej przemocy. W niniejszym artykule przyjrzymy się, co skłoniło go do przerwania milczenia i jakie rewelacje może przynieść jego spowiedź po trzech dekadach.

Ramírez Sánchez dołącza do PFLP i przyjmuje pseudonim

Droga Illicha Ramíreza Sáncheza do światowego terroryzmu rozpoczęła się od jego radykalnych przekonań politycznych. Jako syn zamożnego wenezuelskiego prawnika o silnych marksistowskich poglądach, Ramírez otrzymał imię na cześć Włodzimierza Lenina, podobnie jak jego bracia - Vladimir i Lenin. To rodzinne dziedzictwo ideologiczne odegrało kluczową rolę w kształtowaniu jego późniejszych wyborów.

Jak powstał przydomek 'Carlos the Jackal'

Pseudonim "Carlos" nie był przypadkowy. Gdy Ramírez dołączył do Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny (PFLP) w 1970 roku, oficer rekrutacyjny Bassam Abu Sharif nadał mu ten kryptonim ze względu na jego południowoamerykańskie pochodzenie . Podczas swojej działalności terrorystycznej Ramírez posługiwał się licznymi fałszywymi tożsamościami. "Miałem w życiu ponad sto fałszywych paszportów. Jeden z pierwszych, których używałem podczas misji w Europie, był peruwiańskim paszportem wykonanym w Bagdadzie, a zapisane na nim nazwisko brzmiało Carlos Andrez Martines Tores" - przyznał później.

Przydomek "Szakal" pojawił się natomiast przypadkowo. Brytyjska gazeta "The Guardian" nazwała go tak po tym, jak jeden z jej korespondentów rzekomo zauważył powieść Fredericka Forsytha "Dzień Szakala" z 1971 roku na półce z książkami w mieszkaniu znajomego, w którym Ramírez przechowywał broń. Co ciekawe, książka należała do mieszkańca apartamentu, nie do Sáncheza, który prawdopodobnie nigdy jej nie przeczytał.

Dlaczego wybrał walkę zbrojną

Decyzja Ramíreza o dołączeniu do walki zbrojnej wynikała z jego wczesnych doświadczeń politycznych. "Miał temperament artysty, ale zaczął swoją własną ścieżkę bardzo wcześnie, ponieważ spędził 14 lub 15 lat w partii komunistycznej w Wenezueli" - wspominał jego przyjaciel. Gdy partia komunistyczna w Wenezueli podzieliła się na dwa odłamy - demokratyczny i partyzancki - Ramírez wybrał ten drugi. "Zawsze był z 'rewolucją zbrojną' - nie z polityczną stroną".

Po nieudanej karierze akademickiej w moskiewskim Uniwersytecie Przyjaźni Narodów im. Patrice'a Lumumby, skąd został wydalony w 1970 roku z powodu słabych wyników i problemów z władzami uczelni, Ramírez postanowił kontynuować szkolenie rewolucyjne właśnie w szeregach PFLP. Sam Ramírez twierdził później: "Byłem zaangażowany w antyzachodnie grupy w Wenezueli. W 1970 roku Palestyńczycy mieli obóz szkoleniowy w Jordanii, więc powiedziałem przyjaciołom, że pojadę pierwszy, a stamtąd pojedziemy do Wenezueli i będziemy walczyć w wojnie partyzanckiej".

Rola PFLP w jego radykalizacji

Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, marksistowsko-leninowska organizacja dążąca do wyzwolenia Palestyny, odegrał kluczową rolę w dalszej radykalizacji Ramíreza. Po przybyciu do Jordanii w lipcu 1970 roku, brał udział w wojnie Czarnego Września przeciwko rządowi jordańskiemu i oficjalnie dołączył do PFLP. "Byłem pierwszą nie-arabską osobą, która dołączyła do palestyńskiej walki" - chwalił się później.

Po ukończeniu szkolenia partyzanckiego, Ramírez (który zaczął posługiwać się swoim nazwiskiem) odegrał aktywną rolę w PFLP na północy Jordanii podczas konfliktu Czarnego Września w 1970 roku, zyskując reputację bojownika. Kiedy organizacja została wypchnięta z Jordanii, wrócił do Bejrutu, gdzie został wysłany na szkolenie pod kierownictwem Wadie Haddada.

Z czasem, gdy PFLP podzielił się w Bejrucie po tym, jak jego przywódca George Habash zdecydował o zakończeniu polityki porwań samolotów przez "zewnętrzny" departament, Ramírez przeniósł się do bardziej radykalnej frakcji ruchu. "Carlos nie myślał wtedy o porażce" - wspominał jego przyjaciel, dodając: "Nawet teraz, gdy jest w więzieniu, wątpię, czy wierzy, że cokolwiek zakończyło się porażką. Ponieważ świat to nie tylko kwestia rządów, ale historii i walki, a one się jeszcze nie skończyły".

Carlos przeprowadza zamachy w Europie

Po dołączeniu do PFLP, Ilich Ramírez Sánchez szybko przeszedł od teorii do praktyki, rozpoczynając serię krwawych zamachów na terenie Europy. Działając jako "Carlos", stał się jednym z najbardziej poszukiwanych terrorystów, odpowiedzialnym za liczne ataki, które na zawsze zmieniły postrzeganie terroryzmu międzynarodowego.

Nieudany zamach na Josepha Sieffa

Pierwszą znaczącą misją Carlosa było zabójstwo Josepha Sieffa, prezesa sieci handlowej Marks & Spencer i jednego z najbardziej prominentnych brytyjskich biznesmenów pochodzenia żydowskiego. 30 grudnia 1973 roku Ramírez wtargnął z bronią do domu Sieffa w dzielnicy St John's Wood w Londynie. Po tym jak służąca wprowadziła go do domu, Carlos odnalazł Sieffa w łazience, podczas kąpieli. Terrorysta wystrzelił w kierunku biznesmena z pistoletu Tokarev 7.62mm, trafiając go w głowę między nosem a górną wargą.

Kula odbiła się jednak od czaszki Sieffa, powodując utratę przytomności, ale nie zabijając go. Następnie broń Carlosa zacięła się, co zmusiło go do ucieczki. Ten nieudany zamach był pierwszą misją Ramíreza w Europie, rozpoczynając serię ataków, które miały nastąpić w kolejnych latach.

Atak na kawiarnię Le Drugstore w Paryżu

15 września 1974 roku Carlos przeprowadził atak na centrum handlowe Drugstore Publicis w dzielnicy Saint-Germain-des-Prés w Paryżu. Atak polegał na wrzuceniu granatu z antresoli restauracji do zatłoczonej galerii poniżej . W wyniku eksplozji zginęły dwie osoby, a 34 zostały ranne. Według prokuratury, atak ten był powiązany z porwaniem zakładników w ambasadzie Francuskiej w Hadze, które rozpoczęło się dwa dni wcześniej.

Ramírez przeprowadził ten zamach w celu wywarcia presji na rząd francuski, aby uwolnił członka Japońskiej Armii Czerwonej, który został aresztowany na paryskim lotnisku Orly. Cel został osiągnięty – japoński podejrzany został zwolniony i mógł udać się do Jemenu z innymi członkami grupy odpowiedzialnej za porwanie w Hadze.

Co istotne, granat użyty w ataku pochodził z tej samej partii co te, których użyto podczas porwania w Hadze, a został skradziony z amerykańskiej bazy wojskowej w 1972 roku. Mimo braku śladów DNA czy odcisków palców, sędziowie ustalili, że wszystkie dowody wskazywały na Carlosa.

Zamachy bombowe w 1982 i 1983 roku

Najbardziej krwawy okres działalności Carlosa przypadł na lata 1982-1983, kiedy przeprowadził serię skoordynowanych zamachów bombowych we Francji:

  • 29 marca 1982: Zamach na pociąg TGV Paryż-Tuluza, w którym zginęło 5 osób, a 28 zostało rannych

    Kwiecień 1982: Zamach bombowy na antysyryjską gazetę w Paryżu, w którym zginęła jedna osoba, a 60 zostało rannych

  • 31 grudnia 1983: Zamach na pociąg TGV Marsylia-Paryż, w wyniku którego zginęły 3 osoby, a 13 zostało rannych

  • Tego samego dnia: Zamach na dworzec kolejowy w Marsylii, który spowodował śmierć 2 osób

Łącznie w tych atakach zginęło 11 osób, a około 140 zostało rannych. Powszechnie uważano, że zamachy te były odwetem za zatrzymanie przez Francję dwóch współpracowników Carlosa z grupy, którą prowadził przy wsparciu wschodnioniemieckiej tajnej policji Stasi.

Mimo że Carlos zaprzeczał swojemu udziałowi w tych zamachach, w 2011 roku został skazany na dożywocie za ich organizację. Według świadków, w tym jednego z byłych współpracowników Carlosa, Hansa Joachima Kleina, Ramírez przyznał się do przeprowadzenia tych ataków. Sam Carlos twierdził w licznych wywiadach, że był odpowiedzialny lub zaangażowany w dziesiątki ataków, w których zginęły setki ludzi.

W sierpniu 1983 roku zaatakował także Maison de France w Berlinie Zachodnim, zabijając jedną osobę i raniąc 22 inne. Te serie zamachów ugruntowały pozycję Carlosa jako jednego z najbardziej poszukiwanych terrorystów na świecie, a fala ataków we Francji skończyła się dopiero pod naciskiem rządów zachodnich, które sprawiły, że wiele z kontaktów Carlosa za żelazną kurtyną wyparło się go.

Atak na OPEC i zerwanie z PFLP

Najbardziej spektakularną operacją w karierze terrorystycznej Illicha Ramíreza Sáncheza był bez wątpienia atak na siedzibę OPEC (Organizacji Krajów Eksportujących Ropę Naftową) w Wiedniu. Ta akcja ugruntowała jego pozycję jako czołowego międzynarodowego terrorysty, jednocześnie prowadząc do zerwania jego związków z PFLP.

Jak przebiegał atak w Wiedniu

21 grudnia 1975 roku Ramírez wraz z pięcioma współpracownikami wtargnął do siedziby OPEC podczas półrocznego spotkania ministrów tej organizacji. Grupa nazwała siebie "Ramieniem Rewolucji Arabskiej". Terroryści weszli do budynku z bronią ukrytą w torbach sportowych, pytając o drogę do sali konferencyjnej. W wyniku strzelaniny zginęli austriacki policjant, iracki oficer ochrony OPEC oraz libijski ekonomista. Wiele osób zostało rannych.

Carlos wdarł się do sali konferencyjnej, strzelając w sufit, podczas gdy delegaci ukryli się pod stołem. Terroryści wzięli jako zakładników 60-70 osób, w tym 11 ministrów ds. ropy naftowej. Następnie podzielili zakładników na trzy grupy: kraje przyjazne, neutralne i wrogie. Na liście wrogów znaleźli się delegaci z Arabii Saudyjskiej, Iranu, Kataru i ZEA.

Zamachowcy zażądali autobusu, który przewiózłby ich wraz z zakładnikami na lotnisko, gdzie miał czekać samolot DC-9 z załogą. Carlos groził, że będzie zabijał zakładnika co 15 minut, jeśli ich żądania nie zostaną spełnione. Z Wiednia terroryści polecieli do Algierii, a potem do Libii, trzymając nadal 42 zakładników.

Dlaczego Carlos został wyrzucony z PFLP

Plan operacji zakładał uprowadzenie i egzekucję ministrów ropy naftowej z Arabii Saudyjskiej (Ahmeda Zaki Yamaniego) oraz Iranu (Jamshida Amuzegara). Jednakże po wylądowaniu w Libii Muammar Kadafi, który według relacji finansował całą operację, miał "zniknąć" i nie pozwolić na kontynuowanie misji. "Kadafi zniknął, a Libijczycy nie pozwolili nam kontynuować podróży do innych krajów i zabić ministrów ropy. Był szalony i paranoiczny" - wspominał później Carlos.

Wobec braku możliwości wykonania głównego zadania, terroryści wrócili do Algierii, gdzie ostatecznie uwolnili wszystkich zakładników. To właśnie ta decyzja o niewykonaniu egzekucji doprowadziła do wyrzucenia Carlosa z PFLP w 1976 roku. Przywódcy PFLP byli rozgniewani tym, że nie zrealizował on pierwotnego planu zabicia dwóch ministrów OPEC.

Czy otrzymał okup za zakładników?

Po uwolnieniu zakładników pojawiły się informacje, że Carlos otrzymał okup w wysokości kilkudziesięciu milionów dolarów. Niektóre źródła podają, że kwota ta wynosiła między 82,33 a 205,83 milionów dolarów amerykańskich. Inne mówią o 50 milionach dolarów od każdego z krajów, z których pochodzili przetrzymywani ministrowie.

Sam Carlos twierdził później, że "Arabia Saudyjska zapłaciła okup w imieniu Iranu, ale pieniądze zostały przekierowane i utracone przez Rewolucję". Po tym incydencie, Ramírez utworzył własną organizację terrorystyczną, której członkowie byli dostępni "do wynajęcia" dla każdego, kto potrzebował ich usług i mógł za nie zapłacić. Spektakularny atak na OPEC, choć nie w pełni zrealizowany zgodnie z planem, uczynił z Carlosa jednego z najbardziej rozpoznawalnych terrorystów swojej epoki.

Carlos zostaje schwytany i skazany

Upadek komunizmu oznaczał początek końca dla Illicha Ramíreza Sáncheza. Po latach ukrywania się, jeden z najbardziej poszukiwanych terrorystów świata stał się wreszcie bezbronny wobec międzynarodowych służb wywiadowczych.

Jak doszło do aresztowania w Sudanie

Po długich poszukiwaniach, które trwały ponad dwa lata, Carlos znalazł schronienie w Sudanie pod ochroną szejka Hassana al-Turabiego, wpływowego przywódcy muzułmańskiego fundamentalizmu. W 1993 roku CIA zatrudniła Billego Waugha do zlokalizowania Sáncheza. Po czterech miesiącach obserwacji w Chartumie, zespół Waugha zidentyfikował ochroniarza pracującego dla Carlosa, który zaprowadził ich do jego mieszkania 8 lutego 1994 roku.

Francuski wywiad zaoferował sudańskiemu rządowi potrzebny sprzęt komunikacyjny oraz zdjęcia satelitarne pozycji ich wrogów. Minister spraw wewnętrznych Francji Charles Pasqua zaproponował również pomoc w rozmowach ze Światowym Bankiem i Międzynarodowym Funduszem Walutowym, aby uzyskać pożyczki, które pomogłyby Sudanowi spłacić zagraniczny dług.

Ostatecznie, 14 sierpnia 1994 roku, francuscy agenci schwytali Carlosa w Chartumie. O godzinie 3 nad ranem, kilku mężczyzn obudziło go, przypięło do łóżka, założyło kajdanki na ręce i nogi, a lekarz podał mu środek uspokajający. Następnie został umieszczony na pokładzie prywatnego odrzutowca i przewieziony do Paryża.

Procesy sądowe i kolejne wyroki

W grudniu 1997 roku rozpoczął się pierwszy proces Carlosa, podczas którego został oskarżony o zabójstwo dwóch francuskich policjantów oraz informatora Michela Moukharbal w 1975 roku. Sánchez bezskutecznie domagał się zwolnienia, twierdząc, że został nielegalnie aresztowany. Po trzech godzinach i czterdziestu ośmiu minutach obrad, ława przysięgłych uznała go za winnego wszystkich zarzutów i skazała na dożywotnie więzienie bez możliwości zwolnienia warunkowego.

W kolejnych latach Ramírez stanął przed sądem za zamachy bombowe z lat 1982-1983, w których zginęło 11 osób, a około 150 zostało rannych. W 2011 roku otrzymał drugi wyrok dożywotniego więzienia. W 2017 roku sąd w Paryżu skazał go na trzecie dożywocie za atak na centrum handlowe Drugstore Publicis w 1974 roku, w którym zginęły dwie osoby, a 34 zostały ranne.

Reakcje opinii publicznej i mediów

Mimo wielu lat spędzonych w więzieniu, Carlos nadal fascynuje opinię publiczną. W 2010 roku na festiwalu filmowym w Cannes otwarto pokaz pięciogodzinnego dramatu Oliviera Assayasa o jego życiu. Film był również emitowany we francuskiej telewizji.

Mimo zakazu kontaktów z mediami, Ramírezowi udało się udzielić wywiadu radiowego za pomocą przemyconego dyktafonu. "Moim największym żalem jest to, że straciłem życie rodzinne" - powiedział w wywiadzie, mówiąc łamanym francuskim. "Byłem nieobecnym mężem i nie było mnie, by wychowywać moje dzieci. Ale taka była cena".

W 2001 roku, po przejściu na islam, Carlos poślubił swoją prawniczkę Isabelle Coutant-Peyre w muzułmańskiej ceremonii, mimo że nadal był żonaty ze swoją drugą żoną.

Carlos w więzieniu i jego ideologiczne manifesty

Mimo uwięzienia, ideologiczne przekonania Illicha Ramíreza Sáncheza nie osłabły. Przeciwnie, jego lata spędzone za kratami przyniosły nowe kontrowersyjne deklaracje i publikacje.

Konwersja na islam i 'Rewolucyjny islam'

Carlos przeszedł na islam w 1975 roku. W 2001 roku, mimo że nadal był formalnie żonaty ze swoją drugą żoną, poślubił w muzułmańskiej ceremonii swoją prawniczkę, Isabelle Coutant-Peyre. Dwa lata później, w 2003, opublikował książkę "Rewolucyjny islam" pod kierownictwem francuskiego dziennikarza Jeana-Michela Vernocheta. W publikacji tej wyjaśniał i bronił przemocy w kontekście walki klasowej oraz wyrażał podziw dla irańskiej rewolucji.

Związki z Hugo Chávezem

W 2009 roku ówczesny prezydent Wenezueli Hugo Chávez publicznie stanął w obronie Carlosa, twierdząc, że niesłusznie uważany jest za "złego człowieka" i został niesprawiedliwie skazany. Chávez nazwał go "jednym z wielkich bojowników Organizacji Wyzwolenia Palestyny". Dodatkowo krytykował francuskich agentów za "porwanie" Carlosa z Sudanu w 1994 roku, argumentując, że naruszyli prawo międzynarodowe.

Wypowiedzi o Osamie bin Ladenie i Palestynie

W swojej książce Carlos wyraził poparcie dla Osamy bin Ladena i jego ataków na Stany Zjednoczone. Ataki z 11 września nazwał "wzniosłym wyczynem". W 2017 roku przyznał się do odpowiedzialności za 80 zabójstw, chwaląc się: "nikt w palestyńskim ruchu oporu nie stracił więcej ludzi niż ja". Wzywał także "wszystkich rewolucjonistów, w tym lewicowych, nawet ateistów" do zaakceptowania przywództwa islamistów jako jedynej "ponadnarodowej siły zdolnej przeciwstawić się zniewoleniu narodów".

Wnioski

Historia Illicha Ramíreza Sáncheza pokazuje, jak jednostka może przejść drogę od radykalnych przekonań do międzynarodowego terroryzmu. Bez wątpienia Carlos Szakal stał się symbolem epoki, kiedy terroryzm zaczął wykraczać poza granice państwowe. Jego działalność w szeregach PFLP, a później jako przywódca własnej organizacji terrorystycznej, pozostawiła krwawy ślad w historii Europy lat 70. i 80.

Przede wszystkim należy zauważyć, że mimo upływu trzech dekad od aresztowania, Ramírez Sánchez wciąż budzi skrajne emocje. Z jednej strony postrzegany jako bezwzględny morderca odpowiedzialny za śmierć dziesiątek niewinnych osób, z drugiej zaś - przez niektóre środowiska radykalne - jako bojownik o sprawę palestyńską. Chociaż oficjalnie przypisuje się mu odpowiedzialność za około 80 zabójstw, faktyczna liczba ofiar jego działań terrorystycznych pozostaje nieznana.

Zatrzymanie Carlosa w Sudanie zakończyło erę klasycznego terroryzmu lewicowego XX wieku. Jednak jego ideologiczne manifesty publikowane z więzienia świadczą o tym, że mimo izolacji, Szakal próbuje nadal wpływać na rzeczywistość polityczną. Niewątpliwie jego konwersja na islam oraz wsparcie dla Osamy bin Ladena odzwierciedlają ewolucję jego poglądów w kierunku islamskiego fundamentalizmu.

Po latach milczenia, decyzja Carlosa o przerwaniu milczenia rodzi pytania o jego motywacje. Czy chodzi o chęć rehabilitacji w oczach opinii publicznej, czy raczej o ostatnią próbę zapisania się w historii na własnych warunkach? Niezależnie od odpowiedzi, jego wyznania mogą rzucić nowe światło na międzynarodowy terroryzm końca XX wieku oraz powiązania między różnymi organizacjami terrorystycznymi.

Podsumowując, postać Illicha Ramíreza Sáncheza pozostaje ostrzeżeniem przed skrajną radykalizacją i przypomina, jak cienka jest granica między politycznym aktywizmem a terrorystyczną przemocą. Jednocześnie jego historia stanowi fascynujący, choć mroczny rozdział w dziejach współczesnego terroryzmu. Carlos Szakal, mimo trzech wyroków dożywotniego więzienia, wciąż stanowi symbol epoki, która - miejmy nadzieję - należy już do przeszłości.